Hoofdstuk 8: Voertuigkennis

Les 1: Banden en remmen

Vier handpalmen rubber houden je op de weg. Zo houd je ze in orde, en dit zegt de wet erover. (4 min leestijd)

• De wettelijke minimumprofieldiepte is 1,6 mm in de hoofdgroeven. Verstandig is eerder vervangen: zomerbanden bij 3 mm, winterbanden bij 4 mm. In de groeven zitten slijtage-indicatoren die gelijk komen met het loopvlak als de band op is.
• Controleer de bandenspanning minstens maandelijks en vóór een lange of zwaar beladen rit, op koude banden, ook het reservewiel. De juiste druk staat in de tankklep, het portier of het instructieboekje.
• Te lage spanning: langere remweg, slechter sturen, meer brandstof, slijtage aan de buitenranden, warmlopen en kans op een klapband. Te hoge spanning: minder grip en slijtage in het midden.
• Winterbanden grijpen beter onder 7 graden en op sneeuw; in Duitsland en andere landen zijn ze bij winterse omstandigheden verplicht. Vierseizoenenbanden met het sneeuwvloksymbool gelden daar ook.
• Een bandenspanningscontrolesysteem waarschuwt bij een te lage druk, maar vervangt het meten niet. Ongelijk versleten banden wijzen op een verkeerde uitlijning.
• Op één as horen banden van dezelfde maat en hetzelfde type. Een beschadigde band (snee, bobbel) vervang je direct.

Remmen

Het remsysteem werkt met remvloeistof die vocht aantrekt en daarom periodiek vervangen moet worden; een laag peil wijst meestal op versleten remblokken of een lek. Brandt het rode remwaarschuwingslampje tijdens het rijden, dan stop je veilig en rijd je niet verder. Een rempedaal dat sponzig aanvoelt, dieper ingetrapt moet worden of trilt bij zacht remmen hoort direct nagekeken te worden. Na een wasstraat of diep water rem je even zacht om de remmen te drogen. De parkeerrem gebruik je bij parkeren (met de auto in de eerste versnelling of in P) en alleen als noodrem als het echt moet, geleidelijk.

J20 slipgevaarJ1 slecht wegdekJ25 losliggende stenen

Video: Bandenspanning controleren (de ANWB Wegenwacht, 3 min)

Les 2: Dashboard en onderhoud

Rood is stoppen, geel is nakijken, groen is informatie. En de controles die je doet voor je wegrijdt. (4 min leestijd)

Brandt het rode olielampje tijdens het rijden, dan is de oliedruk weg: direct veilig stoppen en de motor uitzetten, anders loopt hij vast. Hetzelfde geldt voor een temperatuurmeter in het rood: stoppen, motor uit, laten afkoelen, en de dop van het koelsysteem pas openen als hij koud is. Een rode accu betekent dat de dynamo niet laadt: je rijdt op de accu en hebt nog een beperkt aantal kilometers voordat alles uitvalt.

Vóór je wegrijdt

1. Loop om de auto: banden, lichten en kentekenplaten heel en schoon, geen plas onder de auto, geen obstakels of kinderen rondom.
2. Controleer regelmatig het oliepeil (motor koud of vijf minuten uit, auto vlak, peil tussen min en max), de koelvloeistof, de ruitensproeiervloeistof en de remvloeistof.
3. Test de verlichting en richtingaanwijzers; remlichten zie je in de weerspiegeling van een ruit of garagedeur, of je vraagt iemand te kijken.
4. Stel stoel, hoofdsteun (bovenkant op ooghoogte of hoger) en spiegels in, gordel om, dan pas de motor starten.
5. Ruiten binnen en buiten schoon en ijsvrij, ook de zij- en achterruiten en de spiegels; sneeuw van het dak.

Onderhoud dat jij in de gaten houdt

• Olie en filters volgens het onderhoudsschema; verkeerde of oude olie slijt de motor.
• Ruitenwisserbladen vervangen als ze strepen trekken; vuile ruiten verblinden bij lage zon en nacht.
• Accu: polen schoon, bij een moeizame start laten testen. Starthulp met kabels: rood op plus, zwart op min of massa, eerst de volle auto starten.
• Een auto met een storing in stuurinrichting, remmen of verlichting is niet rijklaar; je mag ermee alleen naar de garage als dat veilig kan.
• Verkeerde brandstof getankt? Start de motor niet en draai het contact niet aan: laat de tank leegpompen. Benzine in een diesel beschadigt de inspuitpomp zodra je start.

Techniek die het examen noemt

• Stuurinrichting: speling op het stuur, trillen of trekken naar één kant wijst op een probleem met de stuurinrichting, de uitlijning of de bandenspanning; de stuurbekrachtiging valt uit als de motor afslaat, sturen wordt dan heel zwaar maar blijft mogelijk.
• Veersysteem en schokdempers: versleten dempers laten de auto nadeinen na een hobbel, verlengen de remweg en maken de auto onrustig in bochten; druk een hoek van de auto in en kijk of hij meer dan één keer veert.
• Accu: levert stroom om te starten en wordt tijdens het rijden geladen door de dynamo; bij een rode accu op het dashboard laadt hij niet meer. Starthulp: rode kabel op de plus, zwarte op de min of een massapunt van de lege auto, eerst de helpende auto starten.
• Brandstof- en uitlaatsysteem: een lekkende uitlaat is luid en kan koolmonoxide in de auto brengen; een roetfilter (diesel) raakt vol bij alleen korte ritten en regenereert bij een langere rit. Tank nooit met draaiende motor en met de telefoon in de hand.
• Vloeistoffen die jij controleert: motorolie (peilstok of scherm), koelvloeistof (tussen min en max, nooit openen als de motor heet is), remvloeistof (dalend peil betekent slijtage of een lek) en ruitensproeiervloeistof (met antivries in de winter).
• Ruitensproeiers, verwarming en ontdooiing moeten werken: zonder sproeier en wissers rijd je bij opspattend water blind, en een beslagen of bevroren ruit is verboden om mee te rijden.
• Chassis en carrosserie: roest in dragende delen, een kapotte ophanging of losse bumpers keuren af bij de APK; na een aanrijding laat je het chassis nameten, want een scheef chassis trekt scheef en slijt banden.
• Remmen: trekt de auto bij het remmen naar één kant, voelt het rempedaal zacht of moet je het ver intrappen, rij dan niet verder dan nodig en laat de remmen meteen controleren.
• Claxon en controlelampjes: de claxon heeft één vaste toon; elke richtingaanwijzer, groot licht en mistlicht heeft een lampje op het dashboard, en een kapotte richtingaanwijzer herken je aan een snel knipperend lampje.

Video: Dashboardlampjes: wanneer moet je stoppen? (de ANWB Wegenwacht, 3 min)

Les 3: Zicht, spiegels en lading

Spiegels goed, ruiten vrij, lading vast en binnen de maten. (5 min leestijd)

Stel de buitenspiegels zo in dat je net de zijkant van je auto ziet en zoveel mogelijk weg; de binnenspiegel vangt de hele achterruit. De dode hoek blijft: voor elke zijdelingse verplaatsing kijk je over je schouder. Ruiten mogen niet beplakt of zo getint zijn dat je zicht of dat van anderen op jou wegvalt; sneeuw, ijs en condens haal je er helemaal af. Alles wat aan de binnenspiegel bengelt, aan de voorruit kleeft of op het dashboard ligt, beperkt je zicht en vliegt bij een botsing door de auto.

Lading

• Lading mag het zicht, de verlichting, de richtingaanwijzers en de kentekenplaat niet belemmeren en mag niet van het voertuig kunnen vallen: vastzetten met spanbanden, een net of een rek. Bij een noodstop vanaf 50 km/u weegt een losse koffer tientallen keren zoveel.
• Zwaar laag en zo dicht mogelijk bij de achterbank; in een stationwagen niet boven de rugleuning zonder net.
• Bij een personenauto mag de lading niet breder zijn dan de auto; alleen een lastdrager (fietsendrager) mag aan elke kant hoogstens 20 cm uitsteken. Achter de auto mag lading niet meer dan een meter uitsteken. De totale hoogte, lading inbegrepen, mag niet boven 4 meter komen.
• Een fietsendrager die de kentekenplaat of de lampen afdekt, krijgt een eigen (witte) kentekenplaat met het kenteken van de auto en eigen verlichting.
• Overbelading is verboden: de toegestane maximummassa en de maximale aslasten staan op het kentekenbewijs. Een zwaar beladen auto remt langer, stuurt anders en de koplampen schijnen omhoog: stel ze bij.
• Gevaarlijke stoffen in grote hoeveelheden mogen niet overal (bord C22 en K14); een gasfles voor de camping mag mee, vast en rechtop.

C17 gesloten voor voertuigen die langer zijn dan aangegevenC18 gesloten voor voertuigen die breder zijn dan aangegevenC19 gesloten voor voertuigen die hoger zijn dan aangegevenC20 gesloten voor voertuigen met een hogere aslast dan aangegevenC21 gesloten voor voertuigen die zwaarder zijn dan aangegeven

L1 hoogte onderdoorgangC22 gesloten voor voertuigen met gevaarlijke stoffenK14 route voor gevaarlijke stoffen

Video: Spiegels afstellen in de auto (Rijleshulp.nl, 2 min)

Les 4: Aanhangwagens en caravans

Wat je mag trekken, hoe je koppelt en belaadt, en wat er verandert aan je rijden. (4 min leestijd)

• Wat je mag trekken staat op het kentekenbewijs van de auto: een maximum voor een geremde en voor een ongeremde aanhangwagen. Een ongeremde aanhangwagen mag een toegestane maximummassa hebben van hoogstens 750 kg en niet meer dan de helft van de massa van de auto in rijklare toestand.
• Aanhangwagens tot 750 kg toegestane maximummassa krijgen een witte kentekenplaat met het kenteken van de auto; zwaardere hebben een eigen kenteken en kentekenbewijs, en een APK als ze boven 3.500 kg komen.
• Rijbewijs: tot 750 kg of een combinatie tot 3.500 kg met B; tot 4.250 kg samen met code 96; daarboven BE.
• Snelheid: met een aanhangwagen tot 3.500 kg hoogstens 90 km/u, ook op de autosnelweg. Zwaardere combinaties 80.
• Op een autosnelweg met drie of meer rijstroken gebruikt een combinatie langer dan 7 meter alleen de twee rechter stroken, behalve om voor te sorteren.

Koppelen en beladen

1. Koppeling op de kogel tot hij hoorbaar klikt, dan controleren door de dissel op te tillen. Losbreekkabel of -ketting vastmaken, stekker in, neuswiel omhoog en vastzetten.
2. Verlichting en richtingaanwijzers testen; de kentekenplaat moet leesbaar zijn; de bandenspanning van de aanhanger controleren (vaak hoger dan die van de auto).
3. Zwaar laden boven de as en laag, licht naar de uiteinden; lading vastzetten. Zorg voor voldoende kogeldruk, tot het maximum dat op de trekhaak en het kentekenbewijs staat: een aanhanger met te weinig druk op de kogel gaat slingeren.
4. Spiegels: zie je de achterkant van de caravan niet, dan heb je verlengde spiegels nodig.

Rijden met een aanhanger

• Langere remweg, langzamer optrekken, grotere draaicirkel: wijd uitkomen in bochten en bij het keren.
• Zijwind, bruggen en passerende vrachtwagens brengen de aanhanger aan het slingeren. Slingert hij: niet sturen, gas los, rustig laten uitdempen, pas dan voorzichtig remmen. Veel auto's hebben een aanhangerstabilisatie die dat ondersteunt.
• Achteruitrijden: stuur naar de kant waar de aanhanger niet heen mag ('verkeerd om'), kleine correcties, iemand laten kijken.
• Op een helling vanaf de aanhanger weg parkeren met de parkeerrem én de versnelling in; wielkeggen bij een caravan.

C10 gesloten voor motorvoertuigen met een aanhangwagenA1 maximumsnelheidF3 inhaalverbod voor vrachtauto's

Video: Aanhangwagen aankoppelen (LEEUW Verkeer, 2 min)

Les 5: Rijhulpsystemen

Sinds 1 april 2026 vraagt het examen naar de principes en de werking van de elektronische systemen. Dit zijn ze, en dit zijn hun grenzen. (5 min leestijd)

De regeling voor het theorie-examen deelt rijhulpsystemen in drie groepen in: noodhulpsystemen die ingrijpen als het misgaat (ABS, ESP, noodremassistent, noodstopsignaal), ondersteunende systemen die je rit makkelijker maken (cruisecontrol, adaptieve cruisecontrol, rijstrookassistent, snelheidsassistent, parkeerhulp) en monitoringsystemen die waarnemen en waarschuwen (dodehoekwaarschuwing, camera's, vermoeidheidsherkenning, bandenspanning). Van elk systeem ken je het principe (wat meet het en waarop grijpt het in), het nut en de grens.

De volledige lijst met afkortingen

Fabrikanten en het examen gebruiken Engelse afkortingen. Je hoeft ze niet uit je hoofd te leren, maar je moet bij elke afkorting kunnen zeggen wat het systeem doet en wat de grens is. Dit zijn de systemen die nog niet in de tabel hierboven stonden.

Alle systemen gebruiken sensoren (camera's, radar, ultrasoon) en software die op basis van wat ze meten ingrijpen. Ze hebben dezelfde grenzen: vuile of beslagen sensoren, regen, sneeuw, lage zon, ontbrekende strepen, borden die ze niet kennen, situaties die niet in hun programma zitten. Een systeem dat uitvalt, meldt dat met een lampje; een systeem dat de situatie verkeerd inschat, meldt niets. Daarom blijft de regel: jij bestuurt, het systeem helpt. Lees het instructieboekje van een auto die je niet kent, en zet systemen die je niet begrijpt niet tijdens het rijden aan of uit.

Elektrisch en hybride rijden

• Een elektrische auto trekt vrijwel geruisloos en zeer snel op: voetgangers en fietsers horen je niet. Sinds 2021 maken nieuwe elektrische auto's bij lage snelheid een kunstmatig geluid.
• Regeneratief remmen: zodra je het gas loslaat, remt de motor en laadt hij de accu; bij sterke vertraging gaan de remlichten vanzelf aan. In de stand 'one pedal' kom je bijna zonder rempedaal tot stilstand.
• Het bereik daalt bij kou, hoge snelheid, veel verwarming of airco en met een aanhanger; plan laadstops en laat de accu niet leeg.
• Een hybride schakelt zelf tussen motor en accu; een plug-in laad je thuis. Een start-stopsysteem zet de motor uit bij stilstand: dat is normaal, de auto start zelf weer.
• Bij een ongeval met een elektrische auto: contact uit, hulpdiensten melden dat het een elektrische auto is; de oranje hoogspanningskabels niet aanraken.

Video: Hoe werken rijhulpsystemen? (Verkeersschool Weber, 8 min)

Les 6: Inrichtingseisen van de auto

De Regeling voertuigen zegt precies wat er aan een auto en een aanhangwagen moet zitten en wat niet mag. Dit is de lijst die het examen toetst. (6 min leestijd)

Een auto mag alleen de weg op als hij voldoet aan de permanente eisen uit de Regeling voertuigen. De APK controleert een deel daarvan één keer per jaar of twee jaar; jij bent er elke dag verantwoordelijk voor. Rijd je met een auto die niet voldoet (kapot remlicht, kale band, te donkere ruiten), dan ben je strafbaar en kan de politie de auto aan de kant zetten.

Verlichting: wat moet, wat mag, wat niet mag

• Verplicht: twee grote lichten, twee dimlichten, twee stadslichten, richtingaanwijzers voor, achter en opzij, alarmlichten, twee achterlichten, twee remlichten en een derde remlicht (nieuwere auto's), kentekenplaatverlichting, minstens één achteruitrijlicht, minstens één mistachterlicht en twee rode reflectoren achter.
• Kleuren: wit of geel voor groot licht, dimlicht, stadslicht en achteruitrijlicht; oranje voor richtingaanwijzers en alarmlichten; rood voor achterlicht, remlicht en mistachterlicht; wit voor de kentekenplaatverlichting.
• Alle verplichte lichten werken en de glazen zijn heel en niet bewerkt; lichten met dezelfde functie zijn even groot, even fel en van dezelfde kleur. Een lampje op het dashboard laat zien dat groot licht, mistlichten en richtingaanwijzers aan staan.
• Toegestaan: twee mistvoorlichten, dagrijlicht, bochtlicht, een extra mistachterlicht, extra achteruitrijlichten, parkeerlichten en zijreflectoren.
• Verboden: knipperende lichten (behalve richtingaanwijzers, alarmlichten en het noodstopsignaal van de remlichten), verblindende lichten (behalve groot licht), lichten in de auto die naar buiten stralen (sfeerverlichting onder de auto), blauw zwaai- of knipperlicht en meer lichten dan toegestaan.

Aanhangwagen tot 750 kg

• Een witte kentekenplaat met het kenteken van de trekkende auto; zwaardere aanhangwagens hebben een eigen kenteken.
• Verlichting: achterlichten, remlichten, richtingaanwijzers, kentekenplaatverlichting, twee rode driehoekige reflectoren achter en oranje reflectoren opzij; alles werkt, ook bij dag als het zicht slecht is en bij nacht.
• Een rem is niet verplicht tot 750 kg (en niet meer dan de helft van de massa van de auto). Zonder losbreekrem is een hulpkoppeling verplicht: een ketting of kabel die de aanhanger aan de auto houdt als de koppeling losschiet. Met een losbreekrem hoort een losbreekkabel, en dan geen hulpkoppeling.
• De koppeling heeft een goedkeuringsmerk en is heel; de kogeldruk blijft binnen het maximum van trekhaak en kentekenbewijs.
• Een brommobiel voert achterop een rond bord met '45'; een aanhangwagen voor personenvervoer (een treintje) een bord met '25'.

Slepen

Met een auto sleep je hoogstens één ander motorvoertuig, met een kabel of stang en hoogstens vijf meter tussen de voertuigen; een motorfiets of bromfiets mag je niet met de auto slepen, en met een motorfiets sleep je niets. Op de autosnelweg kun je met een gesleepte auto de minimumsnelheid vaak niet halen: verlaat hem bij de eerstvolgende afrit.

C17 gesloten voor voertuigen die langer zijn dan aangegevenC18 gesloten voor voertuigen die breder zijn dan aangegevenC19 gesloten voor voertuigen die hoger zijn dan aangegevenC21 gesloten voor voertuigen die zwaarder zijn dan aangegevenC10 gesloten voor motorvoertuigen met een aanhangwagen