Hoofdstuk 3: Gebruik van de weg

Les 1: Plaats op de weg

Rechts houden geldt voor iedereen, maar elke weggebruiker heeft zijn eigen plek: rijbaan, fietspad, fiets/bromfietspad, voetpad of berm. (6 min leestijd)

Bestuurders houden zoveel mogelijk rechts. Op een weg met meer rijstroken in jouw richting rij je op de rechter strook, tenzij je inhaalt, voorsorteert of de rechter strook een invoeg- of uitrijstrook is. Alleen in fileverkeer hoef je niet de meest rechtse strook te volgen. Blijf nooit onnodig links hangen: dat dwingt anderen rechts in te halen. Ook in bochten houd je rechts: een bocht naar links snijd je nooit af over de andere weghelft, en in een onoverzichtelijke bocht naar rechts blijf je ruim van de as, want een tegenligger kan die bocht wél afsnijden.

G7 voetpadG11 verplicht fietspadG12a fiets/bromfietspadG13 onverplicht fietspad

Een snorfiets volgt de regels voor fietsers en rijdt dus op het fietspad. In gemeenten die dat hebben besloten rijden snorfietsen op de rijbaan; dat staat dan op een onderbord bij het fietspadbord, en daar geldt voor hen ook de helmplicht. Een brommobiel volgt de regels voor motorvoertuigen, niet die voor bromfietsen.

Stroken met een eigen baas

Een fietsstrook met een doorgetrokken streep mag je met de auto niet gebruiken; een fietsstrook met onderbroken streep mag je overheen als dat nodig is, maar je mag er niet stilstaan. Een busbaan of busstrook met het woord BUS is voor lijnbussen, autobussen en trams; met LIJNBUS alleen voor lijnbussen en trams. Op een eenrichtingsweg rijd je alleen in de aangegeven richting; fietsers mogen soms tegen de richting in als een onderbord dat zegt.

C2 eenrichtingsweg, van deze kant geslotenC3 eenrichtingswegC4 eenrichtingswegF13 busbaan of busstrook

Les 2: Voorsorteren en rijstroken

Op tijd in de juiste strook, de pijlen volgen, invoegen zonder te hinderen en ritsen als een strook eindigt. (5 min leestijd)

Wie wil afslaan mag voorsorteren: voor rechtsaf tijdig zoveel mogelijk rechts, voor linksaf tijdig zoveel mogelijk tegen de wegas, en op een eenrichtingsweg zoveel mogelijk links. Staan er pijlen in de voorsorteerstrook, dan moet je op het kruispunt die richting volgen; een fietsstrook in de voorsorteerstrook hoort bij die strook. Geef richting aan vóór je van positie verandert, niet erna.

L4 voorsorterenL5 einde rijstrookL6 splitsingL7 aantal doorgaande rijstrokenL11 het bord geldt alleen voor de aangegeven rijstrokenL12 het bord geldt alleen voor de aangegeven rijstrook

Invoegen en uitvoegen

Een invoegstrook is door een blokmarkering van de doorgaande rijbaan gescheiden en is bedoeld om op snelheid te komen. Van de invoegstrook de doorgaande rijbaan oprijden is een bijzondere manoeuvre: je laat het verkeer op de rijbaan voorgaan en geeft richting aan. Een uitrijstrook gebruik je om af te remmen: pas daar, niet op de doorgaande rijbaan. Staan er pijlen op de uitrijstrook, dan volg je die richting.

Ritsen en weefvakken

Eindigt een rijstrook (bord L5 of een pijl op het wegdek), dan rijd je op je eigen strook door tot het punt waar hij eindigt en voeg je om en om in: ritsen. Wie invoegt wisselt van rijstrook en moet dus het verkeer op de andere strook voor laten gaan; wie al op de doorgaande strook rijdt laat uit fatsoen één auto voor zich. In een weefvak (een in- en uitvoegstrook die samenvallen) wisselen beide kanten van strook: allebei bijzondere manoeuvres, dus kijken, richting aangeven en elkaar ruimte geven.

Spitsstrook

De spitsstrook is de vluchtstrook die tijdelijk als rijstrook is opengesteld. Hij is open als het bord dat aangeeft of een groene pijl erboven brandt; bij "spitsstrook vrijmaken" of een rood kruis ga je er af. Op een spitsstrook mag je over de doorgetrokken streep en, waar hij een splitsing passeert, over het verdrijvingsvlak.

C23-01 spitsstrook openC23-02 spitsstrook vrijmakenC23-03 einde spitsstrook

Video: Spitsstrook: een rood kruis staat er niet voor niks (Rijkswaterstaat, 1 min)

Les 3: Inhalen en ingehaald worden

Inhalen doe je links, met vijf uitzonderingen waarin rechts mag. En er zijn plekken waar je het nooit doet. (5 min leestijd)

Inhalen gebeurt links. Rechts inhalen mag alleen in deze gevallen: een bestuurder die links voorgesorteerd heeft en aangeeft linksaf te slaan; een tram; in een file, waar je rechts langs de rijstrook naast je mag; vlak voor en op een rotonde; en wie rechts van een blokmarkering rijdt mag bestuurders links ervan rechts inhalen. Fietsers halen elkaar links in, maar mogen andere bestuurders rechts inhalen.

F1 inhaalverbod voor motorvoertuigenF2 einde inhaalverbod voor motorvoertuigenF3 inhaalverbod voor vrachtauto'sF4 einde inhaalverbod voor vrachtauto's

Niet inhalen

• Vlak voor en op een voetgangersoversteekplaats (zebrapad).
• Bij bord F1, voor motorvoertuigen onderling; een fietser of bromfietser inhalen mag dan wel als het veilig kan.
• Over een doorgetrokken streep aan jouw kant, over een verdrijvingsvlak of een puntstuk.
• Als je het einde van de manoeuvre niet kunt overzien: een bocht, een heuveltop, mist, een kruispunt waar verkeer kan opdoemen.
• Als je daarvoor harder moet dan de maximumsnelheid of een tegenligger moet laten uitwijken.

Inhalen in stappen

1. Kijk ver vooruit: is de weg lang genoeg vrij, ook voor het terugkeren?
2. Spiegels en dode hoek: haalt iemand jou al in?
3. Richting aangeven naar links, uitwijken, versnellen en ruim afstand houden van wie je inhaalt (bij een fietser liefst anderhalve meter).
4. Pas terug naar rechts als je de ingehaalde in je binnenspiegel ziet; richting aangeven naar rechts.

Ingehaald worden

Word je ingehaald, dan houd je rechts en ga je niet harder rijden. Zie je dat de inhaler in de problemen komt, dan rem je en maak je ruimte zodat hij voor je kan invoegen. Motorrijders rijden in een file vaak tussen de rijstroken door; geef ze ruimte en open je portier niet zonder te kijken.

Tegenkomen: obstakels en versmallingen

Staat er een obstakel op de weg (een geparkeerde auto, een vrachtwagen die lost, wegwerkzaamheden) en is er niet genoeg ruimte voor twee auto's, dan geldt: wie het obstakel aan zijn eigen kant heeft, laat de tegenligger voorgaan. Jij wacht dus achter het obstakel tot de tegenligger voorbij is, tenzij hij duidelijk ruimte maakt. Bij een wegversmalling met de borden F5 en F6 bepaalt het bord wie wacht: de rode pijl is de richting die moet wachten. Zonder borden geldt dezelfde regel als bij een obstakel: wie de versmalling aan zijn kant heeft of er als laatste bij is, wacht. Rijd nooit een versmalling in als je er niet zeker in één keer doorheen kunt.

F5 tegenliggers voor laten gaanF6 tegenliggers moeten jou voor laten gaanJ17 rijbaanversmallingJ18 rijbaanversmalling rechts

Video: Inhalen in de rijopleiding van de politie (de politie, 9 min)

Les 4: Snelheid en afstand

De maximumsnelheden kennen is het begin. De juiste snelheid kiezen is wat het examen toetst. (6 min leestijd)

De eerste regel over snelheid is geen getal: je moet je voertuig altijd tot stilstand kunnen brengen binnen de afstand waarover je de weg kunt overzien en waarover die vrij is. Bij mist, in een bocht, bij regen of tussen spelende kinderen betekent dat: veel langzamer dan het bord toestaat.

Geldt voor jouw voertuig een lagere grens dan het bord, dan telt de lagere. Staat op een elektronisch bord een andere snelheid dan op een gewoon bord, dan geldt de laagste. Een adviessnelheid (blauw vierkant) is geen limiet maar een verstandig tempo.

A1 maximumsnelheidA4 adviessnelheidH1 bebouwde komG1 autosnelweg

Stopafstand: reactie plus remmen

Je stopafstand is de reactieafstand (de meters die je aflegt in de seconde voordat je echt remt) plus de remweg. De reactieafstand groeit recht evenredig met je snelheid; de remweg groeit met het kwadraat: twee keer zo hard is vier keer zo'n lange remweg. Op nat wegdek wordt de remweg al snel twee keer zo lang, op ijs nog veel meer. Vermoeidheid, alcohol of een telefoon maken de reactietijd langer dan die ene seconde.

Afstand houden: twee seconden

Houd minstens twee seconden afstand tot je voorligger. Kies een vast punt (een paal of een bord), tel "eenentwintig, tweeëntwintig" vanaf het moment dat je voorligger het passeert, en jij mag er pas na die twee seconden zijn. Bij regen, in het donker, achter een vrachtwagen of met een aanhanger neem je meer. Die ruimte om je heen heet je ruimtekussen: ook naast je en achter je probeer je afstand te houden.

Les 5: Stilstaan en parkeren

Waar je nooit mag stilstaan, waar je niet mag parkeren, en wat er gebeurt als je het toch doet. (6 min leestijd)

Stilstaan is kort stoppen om iemand meteen in of uit te laten stappen of om meteen te laden of te lossen. Al het andere is parkeren. Stoppen voor een rood licht, een file of een zebrapad is geen stilstaan in deze zin: dat is gewoon deelnemen aan het verkeer.

Hier mag je niet stilstaan, dus ook niet parkeren

• Op een kruispunt of een overweg.
• Op een fietsstrook, of op de rijbaan naast een fietsstrook.
• Op een voetgangersoversteekplaats of binnen vijf meter daarvan.
• In een tunnel.
• Bij een bushalte: ter hoogte van de blokmarkering, of zonder markering binnen 12 meter van het bord (alleen meteen in- of uitstappen laten mag).
• Op de rijbaan naast een busstrook.
• Langs een gele doorgetrokken streep.
• Op de rijbaan van een autosnelweg of autoweg, en op de vluchtstrook behalve in nood.

Hier mag je niet parkeren, stilstaan mag nog wel

• Bij een kruispunt binnen vijf meter.
• Voor een inrit of uitrit, ook je eigen.
• Buiten de bebouwde kom op de rijbaan van een voorrangsweg.
• Langs een gele onderbroken streep, bij een parkeerverbodbord (E1) aan die kant van de weg, en in een parkeerverbodzone.
• Op een laad- en losplaats, een gehandicaptenparkeerplaats zonder geldige kaart, een vergunninghoudersplaats zonder vergunning, en op een parkeergelegenheid voor een andere categorie of met een ander doel dan op het bord staat.
• Dubbel: naast een geparkeerd voertuig.
• Buiten de vakken, als een parkeergelegenheid vakken heeft; in een erf alleen op aangegeven parkeerplaatsen.
• Op het trottoir, het voetpad, het fietspad, het fiets/bromfietspad of het ruiterpad.

E1 parkeerverbodE2 verbod om stil te staanE6 gehandicaptenparkeerplaatsE7 plek voor het laden en lossen van goederenE9 parkeerplaats alleen voor vergunninghoudersL3 bushalte of tramhalte

Parkeerschijf en wegslepen

In een parkeerschijfzone parkeer je alleen op aangegeven plekken of langs een blauwe streep, met de schijf zichtbaar achter de voorruit, ingesteld op het aankomsttijdstip naar boven afgerond op het hele of halve uur, en niet langer dan toegestaan. Fietsen en bromfietsen zet je op het trottoir, het voetpad, in de berm of op een aangewezen plek. Sta je fout en veroorzaak je gevaar of hinder, dan kan de gemeente je voertuig wegslepen of een wielklem zetten; de kosten zijn voor jou, bovenop de boete.

Veilig uitstappen

Kijk altijd in je spiegel en over je schouder voor je het portier opent; fietsers komen snel en dichtbij. Open het portier met de hand die het verst van het portier zit (de "Nederlandse greep"): zo draait je lichaam vanzelf en kijk je naar achteren.

Video: Parkeren en stilstaan (Rijhetwijst, 5 min)

Les 6: Tekens en signalen geven

Wanneer je richting aangeeft, wanneer je mag toeteren of met je lichten mag knipperen, en wat de zwaailichten van anderen betekenen. (4 min leestijd)

Richting aangeven

Je geeft een teken met je richtingaanwijzer vóór je afslaat, wegrijdt, een andere bestuurder inhaalt, de doorgaande rijbaan oprijdt of verlaat, van rijstrook wisselt en bij elke andere belangrijke zijdelingse verplaatsing. Bij een rotonde hoef je bij het oprijden geen richting aan te geven; bij het verlaten geef je rechts aan. Geef op tijd aan, zodat anderen erop kunnen reageren voordat jij begint, en zet de aanwijzer uit zodra de manoeuvre klaar is. Een bromfietser mag ook met zijn arm richting aangeven.

Claxon en lichtsignaal

Geluidssignalen (claxon) en knippersignalen met je lichten mag je alleen geven om dreigend gevaar af te wenden. Toeteren om gedag te zeggen, uit boosheid of om iemand op te jagen mag dus niet, en met je groot licht knipperen om aan te kondigen dat je gaat inhalen ook niet. Onnodig geluid maken met je voertuig is sowieso verboden.

Alarmlichten

De waarschuwingsknipperlichten (alarmlichten) gebruik je als je stilstaat op een plek waar dat gevaar oplevert, bij pech, en om achteropkomend verkeer te waarschuwen voor een file of een gevaar dat zij nog niet kunnen zien. Voer je knipperend waarschuwingslicht, dan hoef je bij pech geen gevarendriehoek te plaatsen. Niet om even dubbel te parkeren.

Zwaailichten van anderen

• Blauw zwaai- of flitslicht met tweetonige hoorn: voorrangsvoertuig (politie, brandweer, ambulance, aangewezen hulpdiensten) met een dringende taak. Ruimte maken en voor laten gaan.
• Geel of groen zwaai- of flitslicht: werkvoertuigen zoals een strooiwagen, bergingsauto, weginspecteur of begeleider van een breed transport. Geen voorrang, wel extra oppassen en afstand houden.
• Een uitvaartstoet van motorvoertuigen voert eigen herkenningstekens; een militaire colonne een blauwe vlag voorop en een groene achterop. Beide mag je niet doorsnijden.

Les 7: Bromfiets en snorfiets op de weg

Drie voertuigen onder één rijbewijs, met drie verschillende plekken op de weg. Zo weet je waar jij hoort en welke regels voor jou gelden. (6 min leestijd)

G11 verplicht fietspadG12a fiets/bromfietspadG13 onverplicht fietspadC13 gesloten voor bromfietsen en snorfietsenC15 gesloten voor fietsen en bromfietsenG3 autoweg

Op de rijbaan gedraag je je als elke andere bestuurder: zoveel mogelijk rechts, maar niet in de goot; op tijd voorsorteren; richting aangeven met de richtingaanwijzer of, als je bromfiets die niet heeft, met je arm. Vlak voor en op een rotonde mag je anders dan rechts rijden en rechts inhalen. Op een autoweg en een autosnelweg mag je nooit komen: daar moet je minstens 50 of 60 km/u mogen en kunnen rijden.

Regels die vaak in het examen zitten

• Twee naast elkaar: fietsers mogen dat, snorfietsers niet, bromfietsers ook niet.
• Een eenrichtingsweg met het onderbord 'uitgezonderd fietsers' mag je met een bromfiets níét tegen de richting in; alleen als bromfietsen op het onderbord staan.
• Brom- en snorfietsen zet je op het trottoir, het voetpad, in de berm of op een aangewezen plek, en niet waar bord E3 dat verbiedt.
• Een passagier mag alleen op een zitplaats met voetsteunen; een kind jonger dan 8 jaar alleen in een goed zitje met steun voor rug, handen en voeten. De passagier draagt ook een helm.
• Helm: verplicht op bromfiets, snorfiets (sinds 2023) en speed-pedelec; op de speed-pedelec mag een goedgekeurde speed-pedelechelm. In een brommobiel met gesloten carrosserie draag je de gordel en geen helm.
• Telefoon vasthouden tijdens het rijden is verboden, ook op een snorfiets.
• Alcohol: haal je AM vóór je 18e, dan geldt de beginnersgrens van 0,2 promille zeven jaar.
• Op een gelijkwaardig kruispunt heb je als bromfietser dezelfde voorrang als een auto: wie van rechts komt gaat voor. Op het fiets/bromfietspad gelden de haaientanden of borden die bij dat pad staan.

E3 verbod om fietsen en bromfietsen te plaatsenC3 eenrichtingswegC5 inrijden toegestaanD1 rotonde, verplichte rijrichting

Video: Maximumsnelheid van bromfiets, snorfiets en brommobiel (Rijhetwijst, 10 min)