Start › Auto › Lesstof › Wetgeving
Hoofdstuk 7: Wetgeving
Rijbewijzen, de papieren van de auto, overtredingen en de begrippen waarin de wet en het examen spreken.
Les 1: Rijbewijzen en leeftijden
Wat je met B mag slepen, wanneer je wat mag rijden, hoe lang een rijbewijs geldt en waarom de eerste vijf jaar anders zijn. (5 min leestijd)
| Categorie | Minimumleeftijd | Wat je ermee mag |
|---|---|---|
| AM | 16 jaar | Bromfiets en snorfiets (twee- of driewielig, hoogstens 45 km/u) en brommobiel |
| A1 | 18 jaar | Lichte motorfiets (tot 125 cc en 11 kW) en driewielers tot 15 kW |
| A2 | 20 jaar | Middelzware motorfiets (tot 35 kW) |
| A | 22 jaar met twee jaar A2; 24 jaar zonder | Alle motorfietsen |
| B | 18 jaar; 17 jaar met begeleiderspas (2toDrive) | Motorrijtuigen tot 3.500 kg toegestane maximummassa, ten hoogste acht passagiers; aanhangwagen tot 750 kg, of zwaarder als auto en aanhanger samen niet boven 3.500 kg komen |
| B met code 96 | 18 jaar | Combinatie van auto en aanhangwagen tot 4.250 kg samen |
| BE | 18 jaar | Auto met aanhangwagen tot 3.500 kg toegestane maximummassa |
| T | 16 jaar | Landbouw- en bosbouwtrekkers en motorrijtuigen met beperkte snelheid |
| C1 en C | 18 jaar (C1), 21 jaar (C; 18 met vakbekwaamheid) | Vrachtauto's tot 7.500 kg (C1) en alle vrachtauto's (C); met E erbij ook een zware aanhangwagen |
| D1 en D | 21 jaar (D1), 24 jaar (D; jonger met vakbekwaamheid) | Bussen tot 16 passagiers (D1) en alle bussen (D) |
Met rijbewijs B mag je ook een bromfiets, snorfiets en brommobiel rijden en een landbouwtrekker (B geeft AM en T). Een motorfiets mag niet met B. Let bij aanhangers op het woord toegestane maximummassa: dat is het gewicht dat op het kentekenbewijs staat, niet wat er toevallig in ligt. Een lege caravan van 1.200 kg toegestane maximummassa achter een auto van 2.000 kg toegestane maximummassa komt op 3.200 kg: dat mag met B. Dezelfde caravan achter een auto van 2.400 kg niet: dan heb je code 96 of BE nodig.
De weg naar het rijbewijs
- Theorie-examen B vanaf 16 jaar. Het theoriecertificaat is anderhalf jaar geldig; haal je in die tijd je praktijkexamen niet, dan doe je de theorie opnieuw.
- Praktijkexamen vanaf 17 jaar. Tot je 18e rijd je alleen met een begeleider naast je die op je begeleiderspas staat (2toDrive): minstens 27 jaar, minstens vijf jaar rijbewijs B, niet onder invloed en zonder zware verkeersstraffen in de afgelopen jaren.
- Vanaf 18 jaar rijd je zelfstandig. Het rijbewijs haal je op bij de gemeente; je moet het bij je hebben en op verzoek tonen.
- Het rijbewijs is tien jaar geldig. Vanaf 65 jaar loopt het tot je 75e, daarna telkens vijf jaar met een gezondheidsverklaring en een keuring.
- Het rijbewijs vervalt onder meer door een ontzegging van de rechter, een ongeldigverklaring door het CBR, vermissing en als het is verlopen. Rijden met een verlopen rijbewijs is rijden zonder rijbewijs.
Beginnend bestuurder
De eerste vijf jaar na je eerste rijbewijs ben je beginnend bestuurder (zeven jaar als je je eerste rijbewijs, AM of T, vóór je 18e kreeg; bij 2toDrive telt de periode vanaf het B-rijbewijs). In die tijd geldt de lagere alcoholgrens van 0,2 promille en de beginnersregeling: bij twee ernstige overtredingen (fors te hard, bumperkleven, gevaarlijk inhalen, door rood met gevaar) meldt het Openbaar Ministerie je bij het CBR, dat een onderzoek naar je rijvaardigheid oplegt; zak je daarvoor, dan ben je je rijbewijs kwijt.
Les 2: Kenteken, verzekering en APK
De papieren die bij de auto horen, wat verplicht is en wanneer de auto gekeurd moet worden. (4 min leestijd)
- Kentekenbewijs: de kentekencard met de tenaamstellingscode. Bij een controle laat je rijbewijs en kentekenbewijs zien. De kentekenplaten moeten schoon, leesbaar en goed bevestigd zijn.
- WA-verzekering (Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen): verplicht voor elk motorrijtuig dat op de weg staat of rijdt, ook een geparkeerd exemplaar. De WA dekt schade die jij aan anderen toebrengt. Beperkt casco (WA+) en allrisk zijn eigen keuzes die ook jouw schade dekken.
- Motorrijtuigenbelasting betaal je zolang het kenteken op jouw naam staat. Een auto die je niet gebruikt kun je schorsen: dan betaal je niet, maar mag hij niet op de openbare weg staan.
- Verkoop: laat het kenteken meteen overschrijven en bewaar het vrijwaringsbewijs. Tot de overschrijving ben jij aansprakelijk voor boetes en belasting.
- Rijden zonder verzekering of met een verlopen APK wordt automatisch gesignaleerd via het kentekenregister; de boete komt zonder dat je bent aangehouden.
APK (algemene periodieke keuring)
| Brandstof | Eerste keuring | Daarna |
|---|---|---|
| Benzine, hybride, elektrisch | als de auto 4 jaar oud is | na 6 en 8 jaar, daarna elk jaar |
| Diesel en lpg | als de auto 3 jaar oud is | elk jaar |
De APK keurt op veiligheid (remmen, banden, stuurinrichting, verlichting, carrosserie, gordels) en milieu (uitstoot, roetfilter). Het is geen onderhoudsbeurt: olie, riem en koelvloeistof zijn jouw zaak. De keuring mag twee maanden vóór de vervaldatum, zonder dat je datum verschuift. Zonder geldige APK mag je alleen rechtstreeks naar en van het keuringsstation rijden.
Les 3: Overtredingen en boetes
Het verschil tussen een boete en een strafzaak, wanneer de politie je rijbewijs inneemt en wat het CBR kan doen. (4 min leestijd)
De Wegenverkeerswet verbiedt in één algemene regel elk gedrag dat gevaar op de weg veroorzaakt of kan veroorzaken, of het verkeer hindert. Je kunt dus beboet worden zonder dat er een specifiek bord of een specifieke regel is overtreden. Wie door zijn schuld een ongeval veroorzaakt waarbij iemand gewond raakt of overlijdt, pleegt een misdrijf met gevangenisstraf als mogelijke straf; roekeloos rijden (veel te hard, onder invloed, telefoon in de hand) verzwaart de straf.
| Overtreding | Afhandeling |
|---|---|
| Lichte overtredingen: tot 30 km/u te hard, fout parkeren, geen gordel, telefoon in de hand, door rood, geen richting aangeven | Administratieve boete (Wet Mulder), vaak op kenteken; de kentekenhouder betaalt, ook als iemand anders reed |
| Meer dan 30 km/u te hard, gevaarlijk rijgedrag, bumperkleven, negeren van een stopteken | Strafzaak: strafbeschikking van de officier van justitie of de rechter; hogere boete, mogelijk rijontzegging |
| Meer dan 50 km/u te hard bij staandehouding (bromfiets 30), meer dan 1,3 promille (beginner 0,8), weigeren van de blaastest | Rijbewijs direct ingevorderd door de politie; de officier van justitie beslist binnen tien dagen of je het terugkrijgt |
| Rijden onder invloed, doorrijden na een ongeval, rijden tijdens een ontzegging of zonder rijbewijs | Misdrijf: boete of gevangenisstraf, rijontzegging, aantekening in je strafblad |
| Een wedstrijd of straatrace op de openbare weg houden of eraan meedoen | Verboden zonder ontheffing van de wegbeheerder; de deelnemer én de organisator zijn strafbaar, en bij gevaar kan het voertuig in beslag worden genomen |
Wat het CBR kan doen
- Educatieve maatregel: een verplichte cursus over alcohol (LEMA of EMA) of over gedrag (EMG), op eigen kosten.
- Onderzoek naar de rijvaardigheid of de geschiktheid (rijtest, medisch of psychiatrisch onderzoek); valt het tegen, dan wordt het rijbewijs ongeldig.
- Beginnersregeling: bij twee ernstige overtredingen in de beginnersperiode volgt zo'n onderzoek.
- Twee keer veroordeeld voor meer dan 1,3 promille binnen vijf jaar: het rijbewijs wordt van rechtswege ongeldig voor alle categorieën. Je begint opnieuw bij het theorie-examen.
Meewerken met de politie
Een stopteken van de politie volg je op; rijbewijs en kentekenbewijs laat je zien; aan een blaastest, speekseltest of bloedonderzoek werk je mee. Weigeren wordt even zwaar bestraft als rijden met een te hoog promillage. De politie kan je een rijverbod opleggen van maximaal 24 uur als je niet in staat bent te rijden, bijvoorbeeld door vermoeidheid of medicijnen.
Les 4: Begrippen uit de wet
Het CBR stelt vragen in de woorden van het RVV. Wie weet wat een bestuurder, een motorvoertuig en een rijbaan precies zijn, leest elke vraag goed. (5 min leestijd)
| Begrip | Betekenis in de wet |
|---|---|
| Weggebruikers | Iedereen op de weg: voetgangers, fietsers, bromfietsers, bestuurders van motorvoertuigen, ruiters, geleiders van dieren |
| Bestuurders | Alle weggebruikers behalve voetgangers. Een fietser, ruiter en wie een paard leidt zijn bestuurders; wie te voet een fiets duwt is voetganger |
| Voetgangers | Ook: wie een fiets, bromfiets of motorfiets aan de hand meevoert, en wie zich verplaatst op een step, skates of skateboard (dat zijn geen voertuigen) |
| Motorvoertuigen (RVV) | Alle gemotoriseerde voertuigen behalve bromfietsen (en snorfietsen), fietsen met trapondersteuning en gehandicaptenvoertuigen. Dus: auto, motorfiets, vrachtauto, bus, trekker. Een brommobiel volgt de regels voor motorvoertuigen |
| Motorrijtuigen (Wegenverkeerswet) | Ruimer: alle voertuigen met een motor, dus óók bromfietsen en snorfietsen. Daarom heb je voor een bromfiets een rijbewijs en een verzekering nodig |
| Bromfiets en snorfiets | Bromfiets: hoogstens 45 km/u, gele kentekenplaat. Snorfiets: een bromfiets die hoogstens 25 km/u kan, blauwe plaat. Een speed-pedelec is een bromfiets |
| Fiets met trapondersteuning | Elektrische fiets die alleen helpt als je trapt en bij 25 km/u stopt met helpen: een gewone fiets voor de wet |
| Gehandicaptenvoertuig | Scootmobiel, rolstoel met motor, kleine gesloten invalidenwagen; op het trottoir gelden de voetgangersregels, op de rijbaan die voor bestuurders |
| Personenauto, bedrijfsauto, bestelauto, vrachtauto, autobus | Personenauto: ten hoogste acht passagiers. Bedrijfsauto: gebouwd voor goederenvervoer; tot 3.500 kg heet hij bestelauto, daarboven vrachtauto. Autobus: meer dan acht passagiers |
| Aanhangwagen | Voertuig dat door een ander wordt getrokken, ook een oplegger en een caravan |
| Weg, rijbaan, rijstrook | De weg is alles: rijbaan, fietspad, trottoir, berm. De rijbaan is het deel voor rijdend verkeer, zonder de fietspaden. Een rijstrook is een door strepen gemarkeerd deel van de rijbaan, breed genoeg voor één rij voertuigen |
| Kruispunt en uitrit | Kruispunt: elke kruising of splitsing van wegen. Een uitrit (van een erf, garage, parkeerterrein, tankstation) is géén kruispunt: wie eruit komt verleent geen voorrang maar laat iedereen voorgaan |
| Voorrangsvoertuig | Motorvoertuig van politie, brandweer, ambulance of aangewezen hulpdienst dat blauw zwaai-, flits- of knipperlicht én een tweetonige hoorn voert |
| Dag en nacht | Nacht: tussen zonsondergang en zonsopgang. Dan is verlichting verplicht |
| Stilstaan en parkeren | Parkeren: het laten stilstaan van een voertuig anders dan voor het onmiddellijk in- of uitstappen van passagiers of het onmiddellijk laden of lossen van goederen. Dat laatste heet stilstaan |
| Bebouwde kom en erf | Bebouwde kom: het gebied tussen bord H1 en bord H2, door de gemeente vastgesteld. Erf: het gebied tussen bord G5 en G6, met eigen regels (15 km/u, voetgangers overal) |
| Haaientanden | De witte driehoeken op het wegdek: voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg |
| Doorgaande rijbaan, invoegstrook, uitrijstrook | De doorgaande rijbaan is de rijbaan zonder in- en uitvoegstroken; een invoegstrook is de strook om op snelheid te komen en in te voegen, een uitrijstrook de strook om af te remmen en de weg te verlaten; beide liggen achter een blokmarkering |
| Busbaan en busstrook | Een busbaan is een aparte rijbaan voor lijnbussen (bord F13); een busstrook is een rijstrook van de gewone rijbaan met het woord BUS erop |
| Parkeerhaven en parkeerstrook | Een parkeerhaven is een uitstulping langs de rijbaan voor één of enkele auto's; een parkeerstrook loopt door langs de rijbaan. Parkeren op de rijbaan zelf is iets anders dan parkeren in zo'n haven |
| Bestemmingsverkeer | Verkeer dat een bestemming heeft aan de weg of in het gebied achter het bord, en daar alleen via die weg kan komen; een onderbord 'uitgezonderd bestemmingsverkeer' laat jou erin als jouw doel daar ligt |
| Verkeer | Alle weggebruikers samen, dus ook voetgangers; 'het verkeer voor laten gaan' geldt dus ook voor voetgangers |
| T100-bus | Een autobus die aan extra eisen voldoet en daardoor 100 km/u mag in plaats van 80 |
| Autosnelweg en autoweg | Alleen voor motorvoertuigen die minimaal 60 (autosnelweg) of 50 km/u (autoweg) mogen en kunnen rijden, aangegeven met G1 en G3 |
| Lijnbus en autobus | Een lijnbus rijdt een vaste dienstregeling (openbaar vervoer) en mag busbanen en -stroken gebruiken; een autobus is elk voertuig voor meer dan acht passagiers, zoals een touringcar |
| Driewielig motorvoertuig en bijzondere bromfiets | Een driewieler met een motor (trike, driewielige scooter boven 45 km/u) is een motorvoertuig; een segway, elektrische step met toelating of ander klein elektrisch voertuig is een bijzondere bromfiets: rijbewijs AM, de plaats van een fietser |
| Doelgroepstrook en plusstrook | Een doelgroepstrook is een rijstrook voor één soort verkeer (bus, vrachtauto, lijnbus) met het bord erbij; een plusstrook is een smalle extra rijstrook links die bij drukte wordt opengesteld, net als de spitsstrook rechts |
| Geslotenverklaring | Een verbod om een weg in te rijden voor de weggebruikers op het bord (de C-borden); met een onderbord kan een uitzondering gelden, bijvoorbeeld voor bestemmingsverkeer |
| Bevoegd gezag | De wegbeheerder (gemeente, provincie, Rijkswaterstaat of waterschap) die borden plaatst en ontheffingen geeft, en de ambtenaren die aanwijzingen mogen geven |
| Zitplaats | Een plek die voor het vervoer van een persoon is ingericht: een stoel of bank met gordel in de auto, een zadel of duo-zitting met voetsteunen op een brom- of motorfiets |
| Verkeersregelaar en verlicht transparant | Een verkeersregelaar is iemand die bevoegd en herkenbaar (reflecterende kleding) aanwijzingen geeft; een verlicht transparant is een lichtbak op een voertuig van politie, Rijkswaterstaat of transportbegeleider met een opdracht als 'stop' of 'volgen' |


Twee woorden verdienen extra aandacht. "Voorrang verlenen" gebruikt de wet alleen voor kruispunten en alleen tussen bestuurders. "Voor laten gaan" gebruikt ze voor alle andere gevallen: afslaan, bijzondere manoeuvres, zebrapaden, voorrangsvoertuigen. Een voetganger krijgt dus nooit voorrang, maar wordt wel voorgelaten. En lees goed of een vraag over een bromfiets of over een motorvoertuig gaat: een bord "gesloten voor motorvoertuigen" (C12) raakt de bromfietser niet, want zijn bromfiets is geen motorvoertuig in het RVV.
Verder: alle vragen over wetgeving