Start › Auto › Lesstof › Verkeerstekens en aanwijzingen
Hoofdstuk 1: Verkeerstekens en aanwijzingen
Wat borden, verkeerslichten, tekens op het wegdek en aanwijzingen betekenen, en welke voorgaat als ze elkaar tegenspreken.
Les 1: Verkeersborden lezen
Aan vorm en kleur zie je wat een bord wil, een onderbord zegt voor wie of wanneer, en het woord zone maakt een bord geldig voor een heel gebied. (5 min leestijd)
Verkeersborden zijn opgebouwd uit vaste vormen en kleuren. Wie die kent, leest een bord dat hij nog nooit zag toch goed. Rond met een rode rand: hier mag iets niet, of er geldt een grens. Rond en blauw: dit moet. Driehoek met de punt omhoog en een rode rand: waarschuwing, er komt iets aan. Vierkant of rechthoek: informatie of een regel voor een stuk weg.
Drie borden hebben een vorm die je nergens anders ziet, zodat je ze ook van achteren of onder de sneeuw herkent: de omgekeerde driehoek (voorrang verlenen), de achthoek (stop) en de ruit (voorrangsweg). Zie je bij een zijweg de achterkant van een achthoek, dan weet je dat het verkeer uit die zijweg moet stoppen.
Onderborden
Onder een bord kan een wit onderbord hangen. Dat legt het bord nader uit, of beperkt het: een tijd ("ma t/m vr 8-18 h"), een afstand ("200 m"), of alleen bepaalde weggebruikers. Staan er alleen symbolen op het onderbord, dan geldt het bord alleen voor die weggebruikers. Staat er "uitgezonderd" met symbolen, dan geldt het bord juist niet voor hen. Een pijl op het onderbord zegt voor welke richting of welk stuk weg het bord geldt.
Zone
Staat boven een bord het woord "zone", dan geldt het bord in een heel gebied: vanaf het bord tot je het bijbehorende eindebord tegenkomt. Je ziet dat vaak bij 30 km/u, bij parkeerverboden en bij de parkeerschijfzone. Binnen de zone hoeft het bord dus niet bij elk kruispunt herhaald te worden.
Tijdelijke borden
Bij wegwerkzaamheden staan tijdelijke borden, vaak met een gele achtergrond. Spreekt een tijdelijk bord een vast bord tegen, dan geldt het tijdelijke bord: de tijdelijke maximumsnelheid of omleiding gaat voor. Hetzelfde geldt voor gele tijdelijke markering ten opzichte van de witte.
Een bord geldt waar het staat
Een bord geldt voor de weg of de rijstrook waarbij het staat. Is een weg verdeeld in rijstroken, dan kan een bord beperkt zijn tot één strook (met een bord erboven of een pijl). De parkeerborden E1, E2 en E3 gelden alleen aan de kant van de weg waar ze staan: aan de overkant mag je dus wel parkeren, tenzij daar ook een bord staat. Borden kunnen ook op een elektronisch signaleringsbord boven de weg worden getoond; die betekenen precies hetzelfde.
Video: Tien verkeersborden die je moet kennen (Theorie Snel Halen, 5 min)
Les 2: Rangorde van verkeerstekens
Een agent gaat boven een verkeerslicht, een licht boven een bord, een bord boven de streep op de weg, en de streep boven de gewone regel. (5 min leestijd)
Op een kruispunt kun je tegelijk een bord, een verkeerslicht, haaientanden en een verkeersregelaar tegenkomen die iets anders lijken te zeggen. Daarvoor is er één vaste rangorde. Wat hoger staat, wint.
- Aanwijzingen van een bevoegde ambtenaar (politie, marechaussee) of een verkeersregelaar: altijd opvolgen, ook als het licht groen is.
- Verkeerslichten: gaan boven de verkeerstekens die de voorrang regelen, dus boven haaientanden en voorrangsborden.
- Verkeersborden en andere verkeerstekens die een gebod of verbod inhouden.
- Tekens op het wegdek: haaientanden, pijlen, strepen. Tijdelijke (gele) markering gaat boven de gewone witte markering.
- De algemene verkeersregels, zoals rechts gaat voor.
Wie mag aanwijzingen geven
Aanwijzingen met de hand of mondeling mogen worden gegeven door daartoe bevoegde en herkenbare ambtenaren (politie), door militairen van de Koninklijke Marechaussee, door bevoegde en herkenbare verkeersregelaars (in de voorgeschreven kleding) en door mensen die een opleiding tot verkeersregelaar volgen tijdens hun praktijkles of -examen. Verkeersbrigadiers (bij scholen, met het stopbord) mogen je laten stoppen. En wie een railvoertuig begeleidt mag je laten stoppen met een stopbord, een rode vlag of een rode lamp.
Je moet ook stoppen voor een stopteken dat bestaat uit een rode lamp, of uit het verlichte woord "stop" of "stop politie" op een politieauto of een auto van weginspecteurs van Rijkswaterstaat. Aanwijzingen op verlichte transparanten van politie, Rijkswaterstaat, douane, inspectie en transportbegeleiders volg je ook op.
De gebaren van de verkeersregelaar
- Armen gestrekt opzij (haaks op jouw rijrichting): jij mag doorrijden, de richtingen die hij met zijn borst of rug aankijkt moeten stoppen.
- Arm omhoog: iedereen stoppen, het kruispunt leegmaken; wie al op het kruispunt is maakt het vrij.
- Wenkend gebaar: doorrijden in de aangegeven richting; de regelaar kan ook een richting aanwijzen waarin je moet afslaan.
- Hand richting jou met de handpalm naar je toe: stoppen vóór het kruispunt.
Les 3: Verkeerslichten
Geel is stoppen tenzij dat niet meer kan, een pijl geldt alleen voor die richting, en overweg-, brug-, tram- en rijstrooklichten hebben elk hun eigen taal. (6 min leestijd)
Driekleurig verkeerslicht
- Groen: doorgaan. Je laat nog wél voetgangers voorgaan die al oversteken en, als je afslaat, het rechtdoorgaande verkeer.
- Geel: stop. Alleen als je het licht zo dicht genaderd bent dat stoppen redelijkerwijs niet meer kan, rijd je door.
- Rood: stop, vóór de stopstreep.
- Een verlichte pijl in het licht: het licht geldt alleen voor die richting. Een groene pijl naar rechts laat jou rechtsaf, terwijl rechtdoor rood kan zijn.
- Een verlichte fiets in het licht: het geldt voor fietsers, bromfietsers op het fiets/bromfietspad en gehandicaptenvoertuigen.
- Boven een rijstrook kan een verkeerslicht alleen voor die strook gelden.
Het bord "Rechtsaf voor (brom)fietsers vrij" onder een verkeerslicht betekent dat rood en geel niet gelden voor fietsers en bromfietsers die rechtsaf slaan; zij moeten dan wel het overige verkeer voor laten gaan. Een militaire colonne die bij groen begint te rijden mag doorrijden, ook als het licht intussen op rood springt: je doorsnijdt een colonne niet.
Tweekleurig licht
Een licht met alleen geel en rood zie je bij bijvoorbeeld een brug, een tunnel of een uitrit van de brandweer. Geel: stop (tenzij stoppen niet meer kan); rood: stop.
Tram- en buslichten
Het witte licht met stipjes of streepjes (het "negenoog") is voor trams en lijnbussen: wit of wit knipperend betekent doorgaan voor de aangegeven richting, geel stoppen (tenzij het niet meer kan), rood stop. Rijd jij rechtmatig op een busbaan of busstrook, dan gelden die lichten ook voor jou.
Overweg, brug en gevaarlijk punt
- Overweglichten: wit knipperlicht = er nadert geen trein, je mag over. Rood knipperlicht = stop, ook als de bomen nog open zijn.
- Bruglichten: rood licht of rood knipperlicht = stop.
- Geel knipperlicht (los, bij een kruispunt of een oversteekplaats): gevaarlijk punt, voorzichtig; de gewone regels en borden gelden.

Rijstrooklichten boven de weg
- Groene pijl, of een maximumsnelheid op het elektronische bord: de rijstrook mag gebruikt worden.
- Rood kruis: de rijstrook mag niet gebruikt worden. De vluchtstrook mag alleen in noodgevallen.
- Witte pijl schuin omlaag: voorwaarschuwing voor een rood kruis, ga op tijd van de strook af.
- Het woord BUS: alleen lijnbussen en autobussen. LIJNBUS: alleen lijnbussen.
Voetgangerslichten
Groen: oversteken mag. Groen knipperend: oversteken mag, rood komt snel. Rood: niet meer beginnen; wie al oversteekt loopt zo snel mogelijk door. Is het rode voetgangerslicht vervangen door een geel knipperlicht, dan mogen voetgangers oversteken als ze het overige verkeer voor laten gaan.

Video: Het verkeerslicht: stoppen of doorrijden? (Nutheorie, 1 min)
Les 4: Snelheid, geslotenverklaring en gebodsborden
Hoe hard, voor wie dicht en welke kant op. Met de valkuilen: voor wie geldt een gesloten-bord precies, en wat gebeurt er bij een zone. (6 min leestijd)
Een maximumsnelheid op een bord geldt vanaf het bord tot het eindebord, tot een ander snelheidsbord of tot het einde van de zone. In de praktijk geldt het tot na het volgende kruispunt: wil de wegbeheerder dat de limiet doorloopt, dan herhaalt hij het bord daar. Staat een snelheid op een elektronisch bord boven de weg én op een gewoon bord langs de weg, dan geldt de laagste. Een adviessnelheid is geen limiet, maar het verstandige tempo op dat punt, bijvoorbeeld in een bocht of op een afrit. Geldt voor jouw voertuig een lagere grens (bromfiets, aanhanger), dan telt die lagere grens.
Geslotenverklaringen: voor wie is de weg dicht?
Let bij C-borden op het woord dat erbij hoort. Een motorvoertuig is elk gemotoriseerd voertuig behalve bromfietsen, snorfietsen, fietsen met trapondersteuning en gehandicaptenvoertuigen. Bord C12 (alle motorvoertuigen) raakt de bromfiets dus niet; daarvoor is er C13. Bord C6 toont een auto en geldt voor motorvoertuigen op meer dan twee wielen: een motorfiets mag er wel in. Een gesloten-bord met het onderbord "uitgezonderd bestemmingsverkeer" laat je erin als je reisdoel aan die weg ligt en alleen via die weg te bereiken is.
Bij C17, C18, C19 en C21 telt de lading mee: met een fietsendrager, dakkoffer of een lange lading kun je ineens te lang, te hoog of te zwaar zijn voor het bord.
Geboden: zo moet je rijden
Een pijlbord zegt wat mag. Wat er niet op staat, mag niet. D2 zie je op een vluchtheuvel of bij een obstakel midden op de weg: je gaat eraan voorbij aan de kant die de pijl aanwijst, bij D3 mag dat aan beide kanten.
Video: Geslotenverklaringen, gebods- en verbodsborden (Rijhetwijst, 9 min)
Les 5: Borden voor parkeren en stilstaan
De E-borden en de gele en blauwe strepen: waar je even mag stoppen, waar je mag parkeren en waar allebei niet mag. (5 min leestijd)
Stilstaan is kort stoppen om iemand meteen in of uit te laten stappen of om meteen te laden of te lossen. Alles wat langer duurt, of met een andere reden, is parkeren. Dat verschil is de kern van dit hoofdstuk: een parkeerverbod laat stilstaan toe, een verbod om stil te staan verbiedt allebei.
E1, E2 en E3 gelden alleen aan de kant van de weg waar ze staan. Staat er onder E4 tot en met E13 een onderbord met dagen of uren, dan gelden het gebod of verbod alleen op die dagen of uren. Zijn er parkeervakken, dan parkeer je alleen in die vakken.


Parkeerschijfzone
In een parkeerschijfzone (de blauwe zone) mag je alleen parkeren op aangegeven plekken of langs een blauwe streep, met een goed zichtbare parkeerschijf achter de voorruit. Op de schijf zet je het tijdstip van aankomst, naar boven afgerond op het volgende hele of halve uur. Een schijf die automatisch meedraait is verboden. Blijf je langer dan de toegestane tijd, dan parkeer je fout.
Gehandicaptenparkeerkaart
Met een geldige gehandicaptenparkeerkaart duidelijk achter de voorruit mag je op gehandicaptenparkeerplaatsen staan, zonder parkeerschijf in de blauwe zone, en tot drie uur op een plek met een parkeerverbod (E1 of gele onderbroken streep) met de schijf erbij. Een gereserveerde gehandicaptenparkeerplaats (met kenteken op het onderbord) is alleen voor dat voertuig.
Les 6: Inhaalverbod, versmalling en keren
Inhaalverboden, wie wacht bij een versmalling, het keerverbod, en de borden voor bus-, tram- en vrachtwagenstroken. (4 min leestijd)
Bord F1 verbiedt motorvoertuigen elkaar in te halen. Een fietser of een bromfietser inhalen mag dus nog wel, als het veilig kan: dat zijn geen motorvoertuigen. Het verbod eindigt bij F2, of bij F8 (einde van alle verboden).
F5 en F6 staan altijd samen, aan weerszijden van dezelfde versmalling. Kijk naar de rode pijl: die is de richting die moet wachten. Rood voor jou (F5): wachten. Rood voor de tegenligger (F6): jij mag door, maar rijd voorzichtig, niet iedereen kent het bord.

Les 7: Wegsoorten en bebouwde kom
Het wegsoortbord bepaalt de regels: wie er mag rijden, hoe hard, en of je er mag stilstaan of keren. (4 min leestijd)
Op een autosnelweg mag je alleen rijden met een motorvoertuig dat minstens 60 km/u mag en kan rijden; op een autoweg is dat 50 km/u. Bromfietsen, landbouwvoertuigen en fietsers horen er niet. Op beide wegen is keren, achteruitrijden en stilstaan op de rijbaan verboden, en de vluchtstrook, vluchthaven en berm zijn alleen voor noodgevallen. Parkeerplaatsen en tankstations langs de weg horen niet bij de autosnelweg: daar gelden de gewone regels.
Het bord bebouwde kom zet de maximumsnelheid op 50 km/u, tenzij een ander bord iets anders zegt. In een erf rij je maximaal 15 km/u, mogen voetgangers de hele breedte van de weg gebruiken en mag je alleen parkeren op plekken die als parkeerplaats zijn aangegeven. Het erf uitrijden telt als het verlaten van een uitrit: een bijzondere manoeuvre, dus laat je al het verkeer voorgaan.
Een verplicht fietspad is voor fietsers en snorfietsers; bromfietsers rijden binnen de bebouwde kom op de rijbaan. Op een fiets/bromfietspad (G12a) horen fietsers, snorfietsers én bromfietsers. Op een onverplicht fietspad (G13) mag een fietser kiezen tussen het pad en de rijbaan; een snorfiets met verbrandingsmotor mag er alleen op met de motor uit, een bromfiets niet.
| Weg | Bord | Standaardsnelheid motorvoertuig | Minimum |
|---|---|---|---|
| Binnen de bebouwde kom | H1 | 50 km/u | geen |
| Buiten de bebouwde kom | H2 | 80 km/u | geen |
| Autoweg | G3 | 100 km/u | 50 km/u mogen en kunnen |
| Autosnelweg | G1 | 130 km/u, overdag meestal 100 door borden | 60 km/u mogen en kunnen |
| Erf | G5 | 15 km/u | geen |
Les 8: Waarschuwingsborden
De driehoeken zeggen niet wat je moet doen, maar waar je op moet rekenen. Ken ze allemaal, ze komen in elke examenset voor. (5 min leestijd)
Een waarschuwingsbord verbiedt niets. Het vertelt je dat de weg verderop iets van je vraagt: een bocht, een kruispunt, kinderen, wild. Buiten de bebouwde kom staat het bord ruim vóór het gevaar, binnen de kom dichterbij; een onderbord kan de afstand of de lengte van het traject geven.
Twee borden lijken op elkaar maar betekenen iets anders. J8 waarschuwt voor een gevaarlijk kruispunt waar de regel van rechts geldt. B3 (rond met een dik kruis) is een voorrangskruispunt waar jij voorrang hebt. Bij J8 wacht jij dus voor verkeer van rechts, bij B3 niet. En J22 waarschuwt voor een zebrapad verderop, terwijl L2 bij het zebrapad zelf staat.
Les 9: Informatieborden en bewegwijzering
Hoogte, rijstroken, doodlopende wegen, tunnels, vluchthavens en noodtelefoons: de borden die je helpen in plaats van beperken. (4 min leestijd)
Bij een bushalte (L3) mag je niet stilstaan ter hoogte van de blokmarkering, of als die er niet is binnen 12 meter van het bord; alleen meteen in- of uitstappen laten mag daar. Een doodlopende weg (L8) kan voor fietsers en voetgangers wél doorlopen: dat staat dan op het bord of een onderbord.

Bewegwijzering
Wegwijzers voor autoverkeer zijn blauw met witte letters, op de autosnelweg en op andere wegen. Witte borden met rode letters wijzen fietsers de weg. Bruine borden wijzen naar toeristische doelen. Gele borden met zwarte letters zijn tijdelijk, bijvoorbeeld een omleiding bij werkzaamheden: volg dan de gele borden.
- Wegnummers: een autosnelweg heeft een A-nummer op een rood schildje (bijvoorbeeld A2), andere hoofdwegen een N-nummer op een geel schildje (bijvoorbeeld N201). Een groen schildje met een E is een Europese route.
- Afritten op de autosnelweg hebben een nummer. Zo kun je een route volgen ('neem afrit 12') en je plek doorgeven bij pech.
- Bij bord K14 volgt het vervoer van gevaarlijke stoffen de aangegeven route.
Les 10: Tekens op het wegdek
Strepen, pijlen, haaientanden en vlakken: wat je wel en niet mag met de verf op het asfalt, en wat de kleuren zeggen. (6 min leestijd)
Wegmarkering is het verkeersbord dat op de weg geschilderd is. Je kijkt er de hele rit naar, dus het loont om ze zeker te kennen. Wit is de gewone markering, geel is tijdelijk (bij werkzaamheden) en gaat vóór op wit, blauw hoort bij de parkeerschijfzone.



Er zijn drie uitzonderingen op het verbod om een doorgetrokken streep te overschrijden: om een vluchthaven, vluchtstrook of spitsstrook te bereiken of te verlaten; als aan jouw kant een onderbroken streep ligt; en voor wie een fietsstrook mag gebruiken als de doorgetrokken streep tussen die fietsstrook en de rijstrook ligt.











Meer dat je op de weg ziet
- Waarschuwingsstreep: langere strepen met kortere tussenruimte kondigen aan dat de streep doorgetrokken wordt.
- Dubbele asstreep met groene vulling: een weg buiten de bebouwde kom waar 80 km/u geldt en waar je door de doorgetrokken strepen niet mag inhalen.
- Pijlen op het wegdek: voorsorteerpijlen zijn verplicht; een pijl schuin naar rechts bij een rijstrookvermindering zegt dat je strook eindigt.
- Bermpaaltjes met reflectoren: rechts van de weg een rode reflector, links een witte. Zo zie je in het donker aan welke kant van de weg je rijdt.
- Verkeersdrempels, plateaus en versmallingen zijn snelheidsremmers; vaak staat er een bord J38 bij.
- Kantstreep en redresseerstrook: de doorgetrokken streep langs de rand van de rijbaan is de kantstreep; daarbuiten ligt soms een smalle redresseerstrook om te corrigeren als je van de weg raakt. Die streep mag je overschrijden om uit te wijken of een vluchthaven te bereiken.
- Zigzagstrepen: sommige gemeenten schilderen witte zigzaglijnen vóór een zebrapad of bushalte als extra waarschuwing. Ze staan niet in het RVV en veranderen de regels niet: bij een zebrapad gelden het inhaalverbod en het verbod om stil te staan gewoon.
Video: Gele strepen: doorgetrokken of onderbroken? (TheorieArena, 3 min)