Hoofdstuk 4: Bijzondere wegen en manoeuvres

Les 1: Autosnelweg

Alleen voor wie minstens 60 km/u kan en mag, met eigen regels voor invoegen, rijstroken, matrixborden en pech. (6 min leestijd)

G1 autosnelwegG2 einde autosnelweg

Op de autosnelweg rijden alleen motorvoertuigen die minimaal 60 km/u mogen en kunnen rijden. Bromfietsen, landbouwvoertuigen en fietsers zijn er verboden, net als keren, achteruitrijden en stilstaan op de rijbaan. De vluchtstrook, de vluchthaven en de berm zijn uitsluitend voor noodgevallen. Parkeerplaatsen, tankstations en bushaltes langs de weg horen niet bij de autosnelweg.

Invoegen

1. Gebruik de hele invoegstrook om op de snelheid van het verkeer op de rijbaan te komen.
2. Kijk in de spiegels en over je linkerschouder (dode hoek) en geef richting aan naar links.
3. Voeg in een gat in; de doorgaande rijbaan oprijden is een bijzondere manoeuvre, dus het verkeer op de rijbaan gaat voor en jij past je aan.
4. Zet de richtingaanwijzer uit en bouw direct weer afstand op.

Video: Invoegen op de autosnelweg (de ANWB, 3 min)

Rijstrook kiezen en uitvoegen

Rij rechts, haal links in en ga daarna terug naar rechts. Blijf niet in de middelste strook hangen als rechts vrij is. Samenstellen langer dan 7 meter en vrachtauto's mogen op een rijbaan met drie of meer stroken alleen de twee rechter stroken gebruiken, behalve om voor te sorteren. Wil je eraf, dan geef je op tijd richting aan, ga je naar de uitrijstrook en rem je pas daar; op de uitrijstrook volg je de pijlen.

Matrixborden en spitsstrook

• Rood kruis boven een rijstrook: die strook is gesloten, ga er op tijd af. Witte pijl schuin omlaag: voorwaarschuwing voor een rood kruis.
• Groene pijl of een snelheid in een rode cirkel: strook open, met die maximumsnelheid. Knipperen er gele lampen bij, dan is er gevaar verderop.
• Spitsstrook: alleen gebruiken als hij open is; bij "vrijmaken" of een rood kruis ga je eraf.

C23-01 spitsstrook openC23-02 spitsstrook vrijmakenC23-03 einde spitsstrookL14 vluchthaven

Pech

Zet de alarmlichten aan, ga naar de vluchtstrook en zo ver mogelijk naar rechts, trek een veiligheidshesje aan, stap aan de kant van de vangrail uit en ga erachter staan, ook de passagiers. Bel de hulpdienst en geef de plaats door met het hectometerbordje: het witte bordje langs de weg met het wegnummer, de kilometerstand en links of rechts. Een gevarendriehoek zet je alleen neer als dat veilig kan; met alarmlichten aan is hij niet verplicht. Weer wegrijden doe je via de vluchtstrook, waar je eerst op snelheid komt: invoegen is een bijzondere manoeuvre. Sta je op een spitsstrook die open is, rijd dan als het kan door naar de eerstvolgende vluchthaven; lukt dat niet, dan stoppen, alarmlichten aan en achter de vangrail wachten.

Video: Rood kruis boven de snelweg? Dit moet je weten (Rijkswaterstaat, 4 min)

Video: Snelheden op matrixborden (Rijkswaterstaat, 1 min)

Les 2: Autoweg en provinciale wegen

De 80- en 100-wegen, gelijkvloerse kruisingen, landbouwverkeer, en hoe je aan de inrichting ziet welk soort weg je op zit. (5 min leestijd)

G3 autowegG4 einde autoweg

Een autoweg lijkt op een autosnelweg, maar kan gelijkvloerse kruispunten, verkeerslichten en tegenliggers hebben. Dezelfde verboden gelden: niet keren, niet achteruit, niet stilstaan op de rijbaan, geen langzaam verkeer. Op gewone wegen buiten de bebouwde kom geldt 80 km/u en kom je landbouwvoertuigen, fietsers en tegenliggers tegen.

Drie soorten wegen

Dit onderscheid helpt je vooruit te kijken: op een erftoegangsweg verwacht je verkeer van rechts dat voorrang heeft, spelende kinderen en fietsers op de rijbaan; op een gebiedsontsluitingsweg verwacht je dat zijwegen voorrang verlenen, maar let je op fietsers die oversteken. Een T-splitsing is een gewoon kruispunt: zonder borden gaat ook daar rechts voor, de doorgaande weg heeft niet vanzelf voorrang. Bij een bajonetsplitsing (twee zijwegen vlak na elkaar, verspringend) kijk je twee keer.

Inhalen en bermen op de 80-weg

Inhalen op een weg met tegenliggers is de gevaarlijkste manoeuvre die er is: je hebt vrij zicht nodig tot ver voorbij het punt waar je weer rechts zit, en zekerheid dat je niet te hard hoeft. Zachte bermen zijn verraderlijk: stuur niet met twee wielen de berm in om een tegenligger te ontwijken, maar rem stevig. Bomen en sloten langs de weg maken elke uitwijkactie duur, dus pas je snelheid aan het zicht aan.

F11 verplichte passeerstrookC8 gesloten voor tractoren en andere langzame motorvoertuigenJ29 tegenliggersJ31 zijwind

Les 3: Erf, 30-zone en schoolzone

De woonomgeving: 15 km/u in het erf, kruispunten waar rechts voor gaat, en kinderen die overal vandaan kunnen komen. (3 min leestijd)

G5 erfG6 einde erfJ21 kinderenJ38 verkeersdrempel

• In een erf rij je maximaal 15 km/u.
• Voetgangers mogen de hele breedte van de weg gebruiken; kinderen mogen er spelen.
• Parkeren mag alleen op plekken die als parkeerplaats zijn aangegeven (een P of vakken). Is het erf ook een parkeerschijfzone, dan gelden daar de schijfregels.
• Het erf verlaten is het verlaten van een uitrit: een bijzondere manoeuvre, iedereen gaat voor.

Een 30-zone herken je aan het zonebord en vaak aan drempels, plateaus, versmallingen en klinkers. De kruispunten zijn meestal gelijkwaardig: rechts gaat voor, ook voor fietsers. Bij scholen zie je het bord kinderen, soms een schoolzone-markering op de weg en een verkeersbrigadier; die volg je op alsof het een agent is. In een fietsstraat is de auto te gast: je blijft achter fietsers, haalt alleen in als dat echt ruim kan en past je snelheid aan de fietsers aan.

Les 4: Rotondes, overwegen en tunnels

Vier plekken met eigen regels die in elke examenset terugkomen. (6 min leestijd)

Rotonde

D1 rotonde, verplichte rijrichtingJ9 rotonde

Op de meeste rotondes liggen haaientanden bij elke oprit: het verkeer op de rotonde gaat dan voor. Zonder haaientanden en borden geldt de regel van rechts, en dan gaat het verkeer dat de rotonde op rijdt voor. Vlak voor en op een rotonde mag je anders dan rechts rijden en mag je rechts inhalen. Bij het oprijden geef je geen richting aan; bij het verlaten geef je rechts aan. Fietsers op een rotonde hebben binnen de bebouwde kom vaak voorrang en buiten de kom vaak niet: kijk naar de haaientanden. Op een turborotonde kies je vóór de rotonde je strook aan de hand van de pijlen en wissel je op de rotonde niet meer.

Video: Rotonde oprijden (Alert Rijschool (Utrecht), 1 min)

Spoorwegovergang

J10 overweg met slagbomenJ11 overweg zonder slagbomenJ12 overweg met enkel spoorJ13 overweg met twee of meer sporen

• Rode knipperlichten of een bel: stoppen vóór de overweg, ook als de bomen nog open zijn. Wit knipperlicht: er nadert geen trein.
• Je gaat de overweg alleen op als je direct kunt doorrijden en hem helemaal kunt vrijmaken; een spoorvoertuig laat je altijd voorgaan.
• Nooit op de overweg stilstaan, ook niet in een file.
• Bij een overweg zonder lichten of bomen: snelheid verminderen, kijken en luisteren.
• Staat je auto stil op het spoor: iedereen eruit, weg van het spoor en 112 bellen.

Beweegbare brug

J15 beweegbare brug

Bij een beweegbare brug betekent rood licht of rood knipperlicht stoppen. Wacht achter de slagboom en rij pas door als het licht uit is en de boom open.

Tunnel

L13 verkeerstunnelL15 vluchthaven met noodtelefoon en brandblusserL16 noodtelefoonL17 brandblusser

• Vóór de tunnel: dimlicht aan, zonnebril af, radio op de aangegeven zender, afstand vergroten. In de tunnel is stilstaan verboden, keren altijd.
• File in de tunnel: afstand houden tot je voorligger, alarmlichten aan, motor uit bij langdurig stilstaan, in de auto blijven tenzij er gevaar is.
• Pech in de tunnel: alarmlichten aan, naar de vluchthaven of zo ver mogelijk rechts, motor uit, sleutel in het contact laten, de noodtelefoon gebruiken (die geeft je plaats door).
• Brand: de auto verlaten en te voet via de dichtstbijzijnde nooduitgang (bord L19, met richting en afstand) de tunnel uit; nooit keren of achteruitrijden.
• Na de tunnel: je ogen hebben even nodig om te wennen aan het licht; houd afstand.

Video: Wat moet je doen bij brand in een tunnel? (Rijkswaterstaat, 3 min)

Les 5: Bijzondere manoeuvres

Bij elke bijzondere manoeuvre laat je al het overige verkeer voorgaan. Zo herken je ze, en zo voer je ze veilig uit. (4 min leestijd)

• Wegrijden vanaf de kant
• Achteruitrijden
• Keren
• Uit een uitrit de weg oprijden, en van de weg een inrit oprijden
• Van de invoegstrook de doorgaande rijbaan oprijden en van de rijbaan de uitrijstrook oprijden
• Van rijstrook wisselen
• Een parkeervak in- of uitrijden

Bij elk van deze manoeuvres laat je al het overige verkeer voorgaan: auto's, fietsers én voetgangers, van links en van rechts. Daarom kijk je bij elke manoeuvre in de spiegels én over je schouder, en geef je richting aan. Een uitrit herken je aan een verlaagde stoeprand, inritblokken, een doorlopend trottoir of een poort: de weg oprijden vanaf een parkeerterrein, tankstation, parkeergarage of erf is altijd een uitrit.

Keren

Keren mag niet op een autosnelweg of autoweg, niet bij bord F7 en niet waar je het verkeer hindert of niet kunt overzien. Keer liefst op een rustige plek met goed zicht, in drie slagen, of rij een blokje om. Achteruit een eenrichtingsweg inrijden mag natuurlijk ook niet.

F7 keerverbodC2 eenrichtingsweg, van deze kant gesloten

Fileparkeren

1. Rij naast de voorste auto tot je achterwielen gelijk staan met zijn achterbumper, en geef richting aan.
2. Stuur achteruit vol naar rechts tot je de linker koplamp van de auto achter je in je linker buitenspiegel ziet.
3. Stuur terug en dan vol naar links tot je recht staat; corrigeer naar voren. Kijk de hele tijd naar achteren en opzij.

Video: Keren met een halve draai (Van Buuren Opleidingen, 1 min)

Les 6: Bijzondere weggebruikers

Elke weggebruiker heeft eigen regels voor plaats, snelheid, helm en verlichting. Het examen vraagt ze ook aan jou als autobestuurder. (5 min leestijd)

Een colonne of optocht van voetgangers mag de rijbaan gebruiken en voert buiten de bebouwde kom bij nacht links voor een wit of geel licht en links achter een rood licht. Vee mag niet zonder toezicht los op de weg. En vergeet de voetganger niet: die gebruikt het trottoir of voetpad, en zonder trottoir de berm of de uiterste zijde van de rijbaan.